วิทยานิพนธ์(ค.ม.)—มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี, 2565

การพัฒนาผู้เรียน ควรฝึกให้นักเรียนมีการคิดเชิงเหตุและผล ซึ่งครูในโรงเรียนต้องได้รับการฝึกทักษะในการพัฒนาทักษะความคิดเชิงเหตุและผลให้เกิดกับผู้เรียนได้ ผู้วิจัยจึงสนใจทำวิจัยเรื่องนี้ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาครู เรื่องการคิดเชิงเหตุและผลของการจัดการเรียนการสอน รายวิชาการศึกษาค้นคว้าอิสระ บูรณาการ รายวิชาวิทยาศาสตร์ของโรงเรียนหัวหิน และ 2) ศึกษาผลการพัฒนา เรื่องการคิดเชิงเหตุและผลของนักเรียนโรงเรียนหัวหิน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาประจวบคีรีขันธ์กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ครูผู้สอนรายวิชาการศึกษาค้นคว้าอิสระจำนวน 2 คน ครูผู้สอนกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ จำนวน 5 คน และนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/1 ปีการศึกษา 2563 จำนวน 28 คน รวมทั้งหมด 35 คน ใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ในการวิจัยเป็นแบบฝึกหัด จำนวน 5 หน่วย ได้แก่ 1) การตั้งคำถามอย่างมีเหตุผล 2) การสืบค้นข้อมูลที่น่าเชื่อถือ 3) การสรุปองค์ความรู้อย่างมีเหตุผล 4) การสื่อสารอย่างมีเหตุมีผล และ 5) การตอบแทนสังคม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบที
ผลการวิจัยพบว่า
1. ผลการพัฒนาครูเพื่อพัฒนาการคิดเชิงเหตุและผลของนักเรียนโรงเรียนหัวหิน ด้วยการปฐมนิเทศการฝึกอบรมครู โดยใช้หลักสูตรการจัดการศึกษาพัฒนาการคิดเชิงเหตุและผลของรายวิชาการศึกษาค้นคว้าอิสระบูรณาการรายวิชา และการฝึกฝนตนเองโดยใช้แบบฝึกหัด เรื่อง การพัฒนาการคิดเชิงเหตุและผลของรายวิชาการศึกษาค้นคว้าอิสระ บูรณาการรายวิชาวิทยาศาสตร์ ในภาพรวมพบว่า อยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย ได้แก่ การตอบแทนสังคม การสื่อสารอย่างมีเหตุมีผล การตั้งคำถามอย่างมีเหตุผลการสืบค้นข้อมูลที่น่าเชื่อถือ การสรุปองค์ความรู้อย่างมีเหตุผล
2. ผลการศึกษาผลการพัฒนาการคิดเชิงเหตุและผลของนักเรียนโรงเรียนหัวหิน พบว่า นักเรียนสามารถนำนวัตกรรมไปแก้ปัญหาในสังคม ได้แก่ 1) เครื่องคัดแยกมะนาวอัตโนมัติ 2) แบบจำลองหุ่นยนต์ที่ใช้ในการจ่ายยาให้แก่ผู้ป่วยในโรงพยาบาล 3) เครื่องสางใบอ้อยแบบใช้เอ็นตัด 4) สูตรน้ำหมักชีวภาพที่ทำจากเปลือกสับปะรด เปลือกแตงโม และเปลือกมะละกอ 5) ไส้ดินสอที่มีผลต่อไฮโปคลอรัส 6) ต้นธูปฤาษีในการดูดซับสารฟอกขาว 7) ความเข้มข้นฮอร์โมนจิบเบอเรลลินที่มีผลต่อการยับยั้ง การออกดอกของต้นมะนาว ในภาพรวม พบว่า นักเรียนมีความคิดเชิงเหตุผล อยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย ได้แก่ การสื่อสารอย่างมีเหตุมีผล การสรุปองค์ความรู้อย่างมีเหตุผล การสืบค้นข้อมูลที่น่าเชื่อถือ การตอบแทนสังคม และการตั้งคำถามอย่างมีเหตุผล โดยผลการเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยของแต่ละแบบฝึกหัดทั้ง 5 หน่วย กับเกณฑ์ที่กำหนดไว้แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
ข้อค้นพบจากการวิจัยแสดงให้เห็นว่า เมื่อมีการพัฒนาครูให้มีการคิดเชิงเหตุและผล และฝึกทักษะการคิดได้แล้วนั้น ครูผู้สอนจะถ่ายทอดองค์ความรู้โดยผ่านแบบฝึกหัดทั้ง 5 หน่วย และบูรณาการการจัดการเรียนการสอนในรายวิชาการศึกษาค้นคว้าอิสระกับวิชาวิทยาศาสตร์ ทำให้นักเรียนสามารถจัดทำโครงงานด้วยการคิดอย่างมีเหตุและผล สามารถสร้างนวัตกรรมจากการทำโครงงาน และนำไปใช้ในสังคม

บริจาค